Nông nghiệp Việt Nam những năm gần đây

Năm 1988, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị xác định vị trí của kinh tế hộ trong sản xuất nông nghiệp. Chính sách đúng đã đem lại hiệu quả to lớn, làm cho nông nghiệp phát triển một cách toàn diện.

Các năm gần đây, sản lượng nông nghiệp tăng 4,3%/năm, sản lượng lúa của Đồng bằng sông Cửu Long tăng nhanh nhờ việc đầu tư phát triển thuỷ lợi. Các tiến bộ kỹ thuật do việc nghiên cứu khoa học mang lại.

Năm 2004, kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản đạt 4 tỷ USD, Việt Nam được đánh giá là nhà xuất khẩu hàng đầu về gạo, cà phê, cao su, hạt tiêu…Gạo xuất khẩu đạt 3,9 triệu tấn với kim ngạch 900 triệu USD, tăng gần 23% so với năm 2003; Xuất khẩu hạt điều đạt 100.000 tấn, với kim ngạch 400 triệu USD (mở rộng thị trường sang Mỹ, Trung Quốc, Đông và Bắc Âu). Ngành chế biến gỗ xuất khẩu tăng mạnh nhất trong năm, đạt trên 1 tỷ đồng (chiếm 25% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành nông nghiệp); Cà phê xuất khẩu đạt 900.000 tấn, tăng gần 40%, với kim ngạch tăng gần 30%; Xuất khẩu chè đạt 900.000 tấn, với kim ngạch gần 90 triệu USD, (mức cao nhất từ trước tới nay); Xuất khẩu hồ tiêu đạt hơn 98.000 tấn, trị giá 133,7 triệu USD…

Tuy nhiên vẫn còn những mặt hạn chế: Các sản phẩm nông nghiệp còn kém về chất lượng làm cho hàng hóa khó đi vào thị trường của các nước phát triển. Việc chuyển đổi cơ cấu trong nông nghiệp, sự đa dạng hoá nông nghiệp, phát triển chế biến nông sản…tốc độ chậm. Lao động nông nghiệp tăng ở nông thôn dẫn đến tình trạng thiếu việc làm, cản trở việc tăng năng suất lao động…

Mô hình mới đã xuất hiện ở châu thổ sông Hồng: Các làng nghề đã phát triển thành “cụm công nghiệp”, vượt ra khỏi giới hạn làng trở thành các trung tâm năng động, biến những người nông dân thành các doanh nhân, chủ các xí nghiệp nhỏ, vừa và hiện đại, như: đồ gỗ Đồng Kỵ, sứ Bát tràng, lơn nạc Nam Sách, rau Gia Lộc, cây cảnh Mễ Sở, rau hoa Mê Linh-Đông Anh…

Theo Bộ NN&PTNT Chương trình “Làng mới” sẽ được Bộ phát động và triển khai từ năm 2006-2010. “Làng mới với các chỉ tiêu: thu nhập bình quân theo đầu người cao gấp 1,5 lần thu nhập bình quân của tỉnh, số hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 85%, số hộ sử dụng điện đạt 100% và tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng dưới 20%. Dự kiến ban đầu sẽ có 400 làng được lựa chọn tham gia chương trình này, trung bình 6-8 làng/tỉnh. Chương trình sẽ được thực hiện theo phương châm nhân dân làm là chính, Nhà nước hỗ trợ chủ yếu về mặt kỹ thuật và một phần vốn đầu tư. Khác với Chương trình 135, Chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường…Chương trình “Làng mới “nhằm xây dựng một nông thôn phát triển toàn diện về hạ tầng cơ sở, sản xuất hàng hoá, việc làm và vệ sinh môi trường.

Hợp tác Quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp: Theo Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (NN&PTNT), chỉ riêng năm 2004, đã có 31 dự án được kí kết, với tổng vốn 405 triệu USD từ nguồn ODA của hơn 20 nhà tài trợ, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực thuỷ lợi, lâm nghiệp, xoá đói giảm nghèo, phòng chống giảm nhẹ thiên tai…nhiều dự án đã đi vào hoạt động, trong đó có một số dự án lớn như: Thuỷ lợi Tổng hợp Phước Hoà có tổng vốn vay trên 124 triệu USD từ Ngân hàng Phát triển Châu Á; Hỗ trợ Quản lý Tài nguyên Việt Nam, vốn vay từ Ngân hàng Thế giới trên 157,8 triệu USD; Phục hồi rừng sau cháy với nguồn vốn viện trợ không hoàn lại 1,7 triệu USD từ Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản…

Ngoài ra còn có nhiều dự án hỗ trợ khẩn cấp nhằm giúp nông dân Việt Nam khắc phục hậu quả do thiên tai, bệnh dịch như dự án viện trợ khẩn cấp chống dịch cúm gia cầm quốc gia với khoản viện trợ không hoàn lại là 1,3 triệu USD của Cộng đồng châu Âu hay dự án viện trợ khẩn cấp lúa giống và phân bón cho nông dân Tây Nguyên khắc phục thiệt hại do hạn hán với khoản viện trợ không hoàn lại của Tổ chức Nông-Lương LHQ (FAO) trị giá 400.000 USD…

Năm 2004, Ngành NN&PTNT đã tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, triển khai thực hiện có kết quả phương án đàm phán Phiên 8 đa phương và phiên nhiều bên về vệ sinh kiểm dịch động thực vật của WTO liên quan đến nông nghiệp, tham gia thúc đẩy thực hiện Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ…

Với những kết quả đạt được trong thời gian qua, các chuyên gia hy vọng Việt Nam sẽ đạt được mục tiêu gia nhập WTO như dự định, tạo thêm cơ hội để ngành nông lâm nghiệp thực hiện mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm sản khoảng 7tỷ USD vào năm 2010, góp phần thực hiện chiến lược hướng mạnh ra xuất khẩu của ngành nông nghiệp trong những năm tới.

Theo Bộ NN&PTNT, năm 2005 tiếp tục thu hút nguồn tài trợ, hợp tác nhằm thực hiện đầy đủ chiến lược toàn diện về tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo và phát triển theo hướng quản lý bền vững các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ lợi…

Bộ NN & PTNT đang hoàn thiện 38 dự án để đưa vào đàm phán ký kết trong năm nay với tổng kinh phí dự kiến trên 800 triệu USD, trong đó vốn vay chiếm khoảng 680 triệu USD, còn lại là vốn viện trợ không hoàn lại. Trong số này có những dự án giảm nhẹ thiên tai với số vốn vay khoảng 150 triệu USD; Phát triển Thuỷ lợi miền Trung huy động khoảng 120 triệu USD từ nguồn vốn ODA; Cải thiện cơ sở hạ tầng cấp nước, vệ sinh và sức khoẻ nông thôn, huy động khoảng 100 triệu USD. /.

( Tổng hợp từ báo Tết ND, ĐT, HNM và TBKT 3/2)